معلّم

           تاریخچه شهرستان کازرون

دهخدا در لغت نامه خويش چنين مي نويسد: كازرون شهري است در فارس در سمت غربي شيراز گويند بناي آن را اول طهمورث نهاد و پس از آن خراب شد زبان مردم كازرون، زبان فارسي همراه با لهجه محلي بوده و تركي كه خاص عشاير قشقايي و عربي محلي كه خاص دو روستا در بخش جره و بالاده است.

شهر باستانی بیشابور (كازرون قديم) كه در ۲۰ کیلومتریه كازرون قرار دارد، پس از جنگ شاپور ساسانى با والرين امپراطور رم احداث شده كه هم اكنون قسمت عمده اين شهر در زير خاك قرار دارد. بخش هاى كشف شده ابتدا توسط دو محقق آلمانى و فرانسوى و سپس توسط دكتر سرفراز باستانشناس دوران ساساني حفاري شده و بقيه حفارى به دليل بالا بودن هزينه نگهدارى و اكتشاف متوقف شده است.
بيشابور چنان با دقت طراحي و ساخته شده بود كه در زمان خودش با زيباترين و ثروتمندترين شهرهاي دنياي متمدن آن زمان مثل انطاكيه  رقابت مي كرده و بهتر از آن جا بوده است.  
اين شهر در ۴ كيلومتري شمال شرقي تنگه چوگان قرار داره. دامنه مجاور به این تنگه پر از نقوش برجسته حجاری شده از زمان ساساني است .

غاري بسيار بزرگ به ارتفاع ۲۰ متر و عرض ۳۰ متر قريب به يك كيلومتر طول، داراي دهليزها و شاخه هاي متعدد و قنديل هاي بسيار زيبا كه در دهانه آن مجسمه‌ای به ارتفاع ۷ متر،‌ عرض شانه بيش از ۲ متر و وزن ۳۰ تن  قرار دارد .

در 9 کیلومتری شمال غربی کازرون در روستای دوان بقعه ی جلال الدین دوانی دانشمند و مفسر بزرگ قرآن قرار دارد .

پی یر لوتی(۱۹۲۳-۱۸۵۰میلادی)٬جهانگرد مشهور فرانسوی در سال ۱۹۰۱ م(۱۳۱۷هجری قمری) مقارن با دوران سلطنت مظفرالدین شاه قاجار به ایران سفر کرد.وی سه سال بعد مشاهدات و خاطرات خود را از این سفر در کتابی به نام به سوی اصفهان انتشار داد.گرچه این کتاب عنوان به سوی اصفهان را به خود اختصاص داده است٬اما در واقع شرحی است از سفر این جهانگرد به ایران از هنگام ورود به بندر بوشهر تا خروج از بندر انزلی و تنها حدود یک سوم آن به شهر اصفهان مربوط است.

لوتی ادیبی است توانا و آن چه که او در سفرنامه خویش در توصیف مناظر و اماکن بازدید شده آورده ٬ نمودی از ذوق و دقت او در وصف است.از آن جمله توصیفات او در کازرون بسیار زیبا ٬خواندنی و به حدی ملموس است که خواننده آشنا با کازرون پس از سال ها از گذشت آن تاریخ٬متن را به خوبی احساس و درک می کند.

اینک ما در اینجا آنچه را که او در منطقه کازرون دیده است نقل می کنیم .

جمعه ۲۱ آوریل

به هنگام برآمدن آفتاب آوای هیجان آمیز قرقی ها٬ گنجشک ها و کاکلی  شنیده می شود .همه جا آسمان صاف و پاک است و آرامشی بهشتی بر دهکده و کشتزار ها حکمفرمایی می کند.این محل هزار و هفتصد متر از سطح دریا بلندتراست . هوا به قدری صاف و عاری از آلودگی است که انسان احساس می کند  از حیات و جوانی بهره مند است  در چنین هوایی زود بیدارشدن و بیرون آمدن از خانه مایه ی  خرمی و نشاط است .

کاروان هایی که در تمام شب راهپیمایی کرده -   بعضی از شیراز و برخی از بوشهر  - و چوپان هایی که گله های بزسیاه را از کوه بالا می برند . در کوچه های دهکده جوانان به ترتیب وارد می شوند .....در این جا زندگی مانند روزگار پیشین است . زیر پرتو زرین و زیبای آفتاب از این دهکده ی خوش و خرم خارج شده و بیابان هموار و آرامی را که از اطراف بسته است طی کرده به بالای کوه می رسیم هنگامی که به گردنه ها می رسیم در جلو قلعه ای قدیمی با دیوارهای غروب کرده ، اما قله های بلند . این کنگره دارش پیداست . مراقبان و کشیکچیان با تفنگ های دراز قدیمی  که با آتش روشن می شود با لباس های دراز ایرانی روی همه برج ها ایستاده اند . ....... حدود نیمه شب به قطار میان گل های سفید تریاک که با لباس های ما تماس حاصل می کند محصور شده و در جلو ما نوری به چشم می خورد و بعد باغ هایی با درختان سربه آسمان برافراشته تبریزی  که در این وقت شب چشمگیر است رسیده ایم ،ثابت می کند  شهر کازرون رسیده ایم .

نخست باید از شهر کازرون که شب پیش ندیده ایم دیدن کنیم .

کازرون شهری قدیمی است که درختان سبزو نخل ها آن را احاطه کرده است . هنگام ورود به شهر در میان علف های پرگل پسربچه ها مانند مردان ، لباس های دراز به تن و کلاه های سیاه بر سر کوچک  در میان بزغاله ها به بازی مشغولند.

خانه های شهر کاملا محصور و گنبد که به  مساجد متوسطی تعلق دارد و از دور دیده می شود . باغ ها و نارنجستان ها به وسیله دیوار ها و درهای محکم محفوظ و مسدودشده است.چند اسب سوار مسلح در کوچه ها حرکت می کنند.زنان شهر صورت و اندام خود را پوشانده اند و تنها شلوارهای بادکرده(= شلیته) زرد یا سبز و جوراب های ایشان ـ که اغلب تا روی قوزک پایشان کشیده شده است ـ به چشم می خورد.

 ما تا اینجا فقط زن های ده نشین را دیده بودیم که با روی باز حرکت می کردند و این نخستین بار است که به شهر رسیدیم و پوشش شهر نشینان را می بینیم . ...................